Mavhone a tshitendeledzi matswuku, a amber na madala
Luvhone lutswuku lu sa penyi-penyi lu ṱoḓa uri ni ime murahu ha mutalo wa u ima. Ni songo mona fhedzi ngauri a ni vhone vhuendi vhu ṱanganaho naṋwi; lindelani luvhone kana muphulisa o tendelwaho ane a tendela u tshimbila haṋu.
Luvhone lwa amber lu sa penyi-penyi lu ṱoḓa u ima nga nnḓa ha musi no no vha tsini vhukuma na mutalo wa u ima lune u ima nga u tsireledzea zwa si tsha konadzea. Amber a si ndaela ya u engedza luvhilo. Dzhiani tsheo zwi tshi ya nga vhuimo haṋu, luvhilo, u fara ha malinga na vhuendi vhu ni tevhelaho ni tshi kha ḓi vhulunga ndango.
Luvhone ludala lu sa penyi-penyi lu tendela u bvela phanḓa fhedzi musi zwo tsireledzea. Ṋeani nḓila vha milenzhe na vhuendi vhu kha ḓi bvaho maṱanganoni nga mulayo, ni ṋee nḓila vhuendi vhu ṱanganaho naṋwi musi ni tshi mona sa zwine zwa ṱoḓea. Ni songo dzhena maṱanganoni o thivhelwaho fhedzi ngauri luvhone lu ludala.
- Shumisani luvhone lu langaho laini yaṋu na u tshimbila haṋu. Ludala lwo sumbedzwaho kha laini ya u mona ya tsini a si thendelo yaṋu ya u tshimbila.
- Zwifanyiso izwi zwi sumbedza fhethu na mivhala kha tshifhaṱuwo tsha luvhone; lentsi dzoṱhe dzo sumbedzwaho kha tshifanyiso tshi ṱalutshedzaho a dzi fhisiwi nga tshifhinga tshithihi kha u shuma ho ḓoweleaho.

Misevhe i sa penyi-penyi na i penyaho-penyaho yo fhambana
Musevhe wa amber u sa penyi-penyi u ṱoḓa u ima kha u tshimbila ho sumbedzwaho nga nnḓa ha musi no no vha tsini vhukuma u ima nga u tsireledzea. Mufhungo wa bugu ya vhagudi ya kale u sia nyimele iyi yo khetheaho; Schedule 1 yo khwinifhadzwaho i a i ṋea. Ni songo shandula nyimele yo khetheaho ya vha pfanelo nga u angaredza ya u bvela phanḓa kha amber.
Musevhe mudala u sa penyi-penyi u tendela u tshimbila fhedzi nga sia ḽine wa ḽi sumbedza, hu tshi tevhedzwa u ṋea nḓila na u ṱola tsireledzo zwi ṱoḓeaho. Musevhe mudala u penyaho-penyaho u ṋea pfanelo ya u ranga kha u tshimbila nga sia ḽo sumbedzwaho. Naho ni na pfanelo yeneyo, sedzani uri vhuendi vhu ṱanganaho naṋwi ho ima na uri nḓila na fhethu ha u bva zwo vulea.
Zwifhaṱuwo zwa mavhone zwo ṱanganyiswaho zwi nga tendela masia a fhiraho ḽithihi o sumbedzwaho. Tevhelani fhedzi sia ḽo tendelwaho ḽi re hone u bva lainini yaṋu. Phuleithi dza sia dza ST dza mutswu-na-mutshena dzi sumbedza u tshimbila hu langwaho nga luvhone lu tshimbidzanaho nadzo; vhalani phuleithi na luvhone nṱhani ha u hadzima luvhone lwa huṅwe u tshimbila.
Zwifhaṱuwo zwa mavhone a mabasi na thireme zwi shumisa tshiga tsha goloi tsho teaho. Thendelo yo sumbedzwaho kha u tshimbila honoho ha vhuendi ha nnyi na nnyi a i vhofhololi vhuendi ho ḓoweleaho ho lindelaho luvhone lutswuku lwaho.





Lutswuku lu penyaho-penyaho na maṱangano a sa shumiho
Kha maṱangano a bada o ḓoweleaho luvhone lutswuku lu penyaho-penyaho lu ṱoḓa u ima ni kone u bva nga u tsireledzea fhasi ha ndaela ya u ima. Kha tshifhambano tsha tshidimela, lutswuku lu penyaho-penyaho lu tsivhudza nga tshidimela tshi sendelaho: dzulani no ima ni songo bvela phanḓa u swika u penya-penya ho fhela nahone zwo tsireledzea. Ni songo shumisa ṱhalutshedzo ya u ima-wa-tshimbila ya maṱangano a bada kha mavhone a tsivhudzo a tshidimela.
Musi hu si na luvhone lwo fhaho kha sia ḽine na sendela ngaḽo, imani ni ite sa kha STOP ya masia mararu kana maṋa. Maṱangano a sa shumiho tshoṱhe a dzhiiwa sa STOP ya masia oṱhe. Ni songo humbula uri ḽiṅwe sia na ḽone ḽo ima: sedzani u tshimbila hoṱhe hu ṱanganaho naṋwi ni bvele phanḓa fhedzi musi zwo tsireledzea. Muphulisa o tendelwaho a nga langa u tshimbila nṱhani ha mavhone; tevhelani ndayo yeneyo.
Zwipiḓa zwa u pfuka ndi zwa muthu a shumisaho fhethu ha u pfuka
Tshifanyiso tshitswuku tshi sa penyi-penyi tsha muthu wa milenzhe tshi amba uri ni songo thoma u pfuka. Tshifanyiso tshitswuku tshi penyaho-penyaho tshi amba uri vhathu vha sa athu u dzhena vha fanela u lindela; vho no thomaho u pfuka vha fanela u fhedzisa u pfuka nga u ṱavhanya. Ni songo thoma ngauri ni lavhelela u fhedza u penya-penya hu sa athu u fhela.
Tshifanyiso tshidala tsha muthu wa milenzhe tshi tendela vhathu u pfuka ngomu ha fhethu ha u pfuka ho langwaho vha tshi kha ḓi sedza dzigoloi dzi monaho. Vhareili vha fanela u ṋea nḓila sa zwine zwa ṱoḓea nahone a vho ngo fanela u shumisa ludala lwavho sa tshiitisi tsha u reila vha tshi pfuka kha vha milenzhe.
Luvhone lwa baisigira lu shuma kha u tshimbila ha baisigira ho sumbedzwaho. Lu fhambaniseni na tshifanyiso tsha muthu wa milenzhe na luvhone lwa dzigoloi nga u angaredza; shumisani fhethu ha u pfuka kana laini yo vhewaho nṱhani ha u humbula uri ludala luṅwe na luṅwe lu vhofholola mushumisi muṅwe na muṅwe wa bada.

Zwiga zwivhili zwa ḓivhazwakale a si ndaela dza zwino
Bugu ya vhagudi ya 2012 i dovha ya sumbedza musevhe mutswuku wa kha tsha monde u penyaho-penyaho na luvhone lwa amber lu penyaho-penyaho. Khwinifhadzo ya 2003 yo ṱoḓa uri musevhe mutswuku wa kha tsha monde u penyaho-penyaho u si tsha sumbedzwa nga murahu ha 31 Nyendavhusiku 2010; ḓuvha ḽeneḽo ḽa magumo ḽi dovha ḽa shuma kha luvhone lwa amber lu penyaho-penyaho. Nga zwenezwo zwi ḓivhadzwa afha sa mafhungo a tshiko a ḓivhazwakale, a zwi gudiswi sa ndaela dzi shumaho dza Afrika Tshipembe.
Bugu ya SADC i dovha ya sumbedza zwifhaṱuwo zwa mavhone zwa maṅwe maitele zwi shumiswaho huṅwe fhethu kha dzingu. U vha hone hazwo kha tshifanyiso tsha dzingu a si vhuṱanzi ha uri ndi zwifhaṱuwo zwa mavhone zwa zwino zwa Afrika Tshipembe. Zwifanyiso zwa ngudo zwi khetha nga khole zwifhaṱuwo zwo teaho zwa tshitandadi nṱhani ha u ṋea tshati yoṱhe ya dzingu hu si na ṱhalutshedzo ya mikano yayo.
Zwiko zwa mafhungo
- National Road Traffic Regulations amendment: Government Gazette 25484, GN R1341 · Department of Transport / Government Gazette · 2003-09-25 · siaṱari 31, 38, 39, 40, 41
- SADC Road Traffic Signs Manual, Volume 1 Chapter 6: Traffic Signals · Department of Transport · 2012-05 · siaṱari 4
- Department of Transport - SA Learner Driver Manual: Road Traffic Signs (practicek53.co.za) · 1.00, June 2012 · siaṱari 57
- Gauteng Roads and Transport - Non-functional traffic signals · Gauteng Department of Roads and Transport · 2024-01-29