Hlayisa nhundzu yi ri endzeni naswona yi lawuriwa
Nhundzu yi fanele yi va endzeni ka miri wa movha hi vuhlayiseki kumbe yi bohiwile kahle naswona yi sirheleriwile leswaku yi nga susumetiwi kumbe ku halaka. A yi fanelanga ku koka egondzweni kumbe ku fihla ku vona ka muchayeri ka le mahlweni, ka le matlhelo kumbe ka swivoni leswi lavekaka. Anakanya ku bureka ni ku jika, ku nga ri ntsena leswaku nhundzu yi tshama yi nga fambi loko ku pakiwile.
Khontheyina leyi endleriweke ku bohiwa hi twist-lock yi fanele yi bohiwa hi kwalomu ka ti-twist lock ta mune. Eka xithuthuthu, tirhisa switirhisiwa swo rhwala leswi faneleke leswi khomaneke kahle. Tlhela u kambela nhundzu ya xiviri ni ku bohiwa endzhaku ko cinca ku layicha; xifunengeto ehenhla ka swilo leswi tshunxekeke a hi nkarhi hinkwawo xiboho lexi eneleke.
Xikombiso xa xipimo xa ntiko lexi dirowiweke xi engetela xipimelo xa gondzo. Kambela ntiko wa movha lowu faneleke u nga si nghena; ku bohiwa kahle ntsena a ku pfumeleli movha lowu tlulaka mpimo wolowo lowu kombisiweke.

Ku tlakuka ka nhundzu ya le lwangwini eka movha wa vanhu
Eka movha wa vanhu, ku tlakuka ka nhundzu ehenhla ka ndhawu ya lwangu ya le henhla ngopfu a ku fanelanga ku hundza hafu ya ku tlakuka ka movha loku pimiweke ku suka ehansi. Buku a yi katsi mabayisikili eka nhlayelo lowu wo karhi wa ku tlakuka ka lwangu. Swilaveko swin’wana hinkwaswo - ku bohiwa kahle, ku vonakala, vukulu hinkwabyo ni ku layicha hi vuhlayiseki - swa ha tirha.
Loko movha wu tlakuke 1.6 m, mpfumelelo wa ku tlakuka ka nhundzu ehansi ka nawu lowu i 0.8 m ehenhla ka lwangu. Nhlayelo lowu a wu veki ntiko wa nhundzu lowu lwangu ri wu pfumelelaka: rack ni movha na swona swi ni swipimo swa swona leswi vekiweke.
Ku phumela ka swifambo swo vevuka ni swo tika
Nhundzu a yi nga phumeli ku hundza 300 mm mahlweni ka makumu ya le mahlweni ni 1.8 m endzhaku ka makumu ya le ndzhaku. Swipimo swa matlhelo swi pimiwa ku suka eka layini ya xikarhi yo leha: 1.3 m eka tlhelo rin’wana ni rin’wana eka bazi leri milayini ya xikarhi ya matayere ya le mahlweni yi hambaneke hi ku hundza 1.9 m, kumbe movha wa nhundzu wa kwalomu ka 12,000 kg GVM; 1.25 m eka tlhelo rin’wana ni rin’wana eka swifambo swin’wana. Xinawana xa 2009 xi hlanganisa swiyenge leswi ni nawu wa ku anama hinkwako naswona xi lulamisa marito yo hambukisa ya buku ya khale ya “yi hundza 12,000 kg”.
Mpfumelelo wa tlhelo a wu engeteriwi ehandle ka miri. Xikombiso, 1.3 m eka tlhelo rin’wana ni rin’wana yi pfumelela ku anama ka nhundzu hinkwako ka 2.6 m, ku nga ri miri ni 2.6 m yin’wana. Swivoni ni swikombiso leswi boxiweke a swi katsiwi eka nhlayelo lowu, kambe nhundzu ya katsiwa.
Tibrakete a ti fanelanga ku phumela ku hundza 150 mm ehandle ka xiphemu xa movha xo anama ngopfu. Ku phumela ka le mahlweni swin’we ni nhundzu swi fanele swi tlhela swi fikelela mpimo wa swona wo hambana, naswona movha/nkatsakanyo swin’we ni ku phumela a swi fanelanga ku hundza ku leha hinkwako loku pfumeleriweke hi xinawana xa 221. Ku phumela ka le ndzhaku loku pfumeleriweke a ku engeteriwi ntsena eka movha lowu se wu fikeke eka ku leha hinkwako ka wona lokukulu.
Lemukisa van’wana hi nhundzu leyi phumelaka
Ku maka ku laveka loko nhundzu yi phumela ku hundza 150 mm ehandle ka tlhelo kumbe ku hundza 300 mm endzhaku. Ninhlikanhi, tirhisa mifungho ya lapi yo tshwuka ya kwalomu ka 300 mm hi 300 mm, yi hayekiwile hi tikhona leti nga kusuhi yi tsemakanya tlhelo ra ku famba. Eka ku phumela ka tlhelo, maka makumu ya kona ya le mahlweni ni le ndzhaku; eka ka le ndzhaku, maka makumu ya kona.
Ku suka eku peleni ka dyambu ku ya eku humeni ka rona, kumbe loko vanhu ni swifambo swi nga vonaki kahle eka 150 m hi mhaka ya ku vonakala loku nga nyawuriki kumbe maxelo, tirhisa mavoni kumbe tiretro-reflector leti vekiweke. Eka ku phumela ka tlhelo, komba muhlophe emakumu ya le mahlweni ya le handle ni wo tshwuka emakumu ya le ndzhaku ya le handle. Eka ku phumela ka le ndzhaku, maka ku anama ka kona hi wo tshwuka emakumu ni ku leha ka kona hi xitshopana eka matlhelo mambirhi emakumu. Laha ku phumela ka le ndzhaku ku nga anamangiki 600 mm, rivoni rin’we ro tshwuka ra le ndzhaku kumbe reflector ri enele ku maka ku anama koloko.
Swilemukiso leswi swi endla ku phumela loku pfumeleriweke hi swin’wana ku vonakala. A swi endli ku phumela loku tlurisaka kumbe nhundzu leyi nga bohiwangiki ku va ka le nawini. U nga tirhisi nawu wo olova wa fulegi ya ninhlikanhi tani hi nawu hinkwawo wa vusiku.
Phaneli ya 1 yi hambanisa mpimo wa ntolovelo lowukulu wa ku phumela ka le mahlweni wa 300 mm ni ka le ndzhaku ka 1.8 m eka mindzingano ya swilemukiso. Phaneli ya 2 yi komba leswaku ku phumela ka le ndzhaku ku hundza 300 mm kumbe ka tlhelo ku hundza 150 mm ku lava swilemukiso leswi vekiweke. Mifungho ya yona yi komba ku maka ka ninhlikanhi ntsena; tirhisa lulamiso wa vusiku kumbe wa ku vonakala loku nga nyawuriki lowu hlamuseriweke ehenhla loko wu tirha. Mdwebo a wu landzeli mpimo wa xiviri naswona a wu herisi swipimo swa ku anama hinkwako, ku leha hinkwako, ku phumela kumbe ku boha nhundzu hi vuhlayiseki.

Vanhu a hi nhundzu ya ntolovelo
Buku yi lava leswaku ndhawu leyi rhwalaka vanhu eka movha wa nhundzu yi va ni matlhelo ya kwalomu ka 350 mm ehenhla ka ndhawu yo tshama eka vanhu lava tshameke, kumbe 900 mm ehenhla ka ndhawu yo yima eka vanhu lava yimeke. Vakhandziyi a va fanelanga ku famba eka kharavhani. Mimpimo leyi hi yoxe a yi pfumeleli vukorhokeri bya vakhandziyi.
Nawu lowu cinciweke wu yirisa ku rhwala vana va xikolo leswaku ku hakeriwa eka ndhawu ya nhundzu. Wu tlhela wu yirisa ku rhwala vanhu van’wana leswaku ku hakeriwa kwalaho, handle ka loko movha wu landzela National Land Transport Act. Mpfumelelo wo hambana wa nawu wa vutleketli a wu endliwi ntsena hi ku hoxa matlhelo lama tlakukeke.
Xiyimo lexi hlamuseriwaka
Pulanga ri phumela 500 mm endzhaku ka bakkie kambe ra ha ri endzeni ka ku phumela ka le ndzhaku loku pfumeleriweke. Ri hundza ndzingano wa xilemukiso wa 300 mm, kutani ri lava fulegi ya ninhlikanhi leyi vekiweke kumbe lulamiso wa tireflector ta ku vonakala loku nga nyawuriki/vusiku. Muchayeri u fanele a tlhela a ri boha naswona a hlayisa mavoni ni nomboro-pulati swi vonaka.
Kambela u nga si amukela nhundzu
Kambela ntiko lowu pimeriweke, vukulu, ku bohiwa, ku vona ka muchayeri, mavoni ni tipulati, swilemukiso swa ku phumela leswi lavekaka ni leswaku ku rhwala vanhu ku pfumeleriwa hi nawu. Ku fikelela nawu wa ku phumela ntsena a swi enelanga ku endla riendzo ri va ra le nawini.
Swihlovo swa vuxokoxoko
- Department of Transport - SA Learner Driver Manual: Rules of the Road (practicek53.co.za) · 1.01 (body), June 2012 · tluka 28, 29, 30, 31
- Department of Transport - SA Learner Driver Manual: Road Traffic Signs (practicek53.co.za) · 1.00, June 2012 · tluka 12
- Government Gazette 32258 - GN R589: National Road Traffic Regulations amendment · Department of Transport / Government Gazette · 2009-05-27 · tluka 21
- National Road Traffic Act and Regulations - Gauteng-hosted historical consolidation · Gauteng Provincial Government (host); national legislation · Historical consolidation incorporating amendments through approximately 2010; 351 PDF pages · tluka 248, 250, 251
- Government Gazette 40420 - GN 1408: National Road Traffic Regulations amendment · Department of Transport / Government Gazette · 2016-11-11 · tluka 2