Kambela mavoni u nga si famba
Rivoni rin’wana ni rin’wana leri vekiweke ri fanele ri khomanile, ri nga onhakangi naswona ri kota ku endla ntirho wa rona. Basisa tilensi u kambela mavoni ya le mahlweni, ya le ndzhaku, ya ku yima, swikombiso ni rivoni ra nomboro-pulati ya le ndzhaku. Rivoni leri fihliweke hi mindzhwalo kumbe ndzhope a ri nge nyiki xilemukiso lexi kunguhatiweke hambiloko bulb ya rona yi tirha.
Kambela nkatsakanyo endzhaku ko hlanganisa tirheyila. Muchayeri wa le ndzhaku u lava mavoni ni switlherisi swa ku vonakala swa movha wa le ndzhaku leswaku swi tivisa ndhawu ni ku bureka; mavoni lama tirhaka eka movha lowu kokaka a ma sivi ku kombisiwa ka tirheyila loku fihliweke kumbe ku onhakeke.
Vusiku, ku nga voni kahle ni swithuthuthu
Eka xithuthuthu, rivoni ra le mahlweni ri fanele ri lumeka loko ku khandziyiwa ninhlikanhi ni vusiku. Eka swifambo swo vevuka ni swo tika, mavoni ya le mahlweni, ya le ndzhaku ni ra nomboro-pulati ma laveka ku suka eku peleni ka dyambu ku ya eku humeni ka rona ni loko ku vonakala kumbe maxelo swi sivela vanhu ni swifambo ku vonaka kahle eka 150 m.
Buku yi xaxameta swiyimo swo hlawuleka leswi pimiweke swa ku voninga ka movha lowu yimileke kumbe ku pakiwa: laha wu nga ehandle ka xiphemu xa ku chayela, endhawini yo paka leyi makiweke kumbe endzeni ka 12 m ya rivoni ra xitarata leri lumekeke hi ku ya hi leswi boxiweke. U nga hundzuli mpfumelelo wa mavoni yo paka wu va mpfumelelo wo chayela u nga ri na mavoni ya le mahlweni. Loko ku vonakala ku nga ri kahle, hunguta rivilo u tlhela u lumeka mavoni.

Ku voninga lokukulu, loku ehliweke ni mavoni yo paka
Buku yi veka ku voninga lokukulu loku kotaka ku humesa xilo eka kwalomu ka 100 m phambili ni ku voninga loku ehliweke loku humesaka xilo eka kwalomu ka 45 m phambili. Ku voninga lokukulu ku fika ekule, kambe ku fanele ku ehlisiwa loko ku nga ha dlaya mahlo ya mutirhisi wa gondzo loyi a tshinelaka kumbe muchayeri wa le mahlweni hi swivoni.
U nga chayeli u tirhisa mavoni yo paka ntsena. Ma maka ku va kona ka movha kambe a ma sivi ku voninga ka gondzo loku lavekaka. Loko mpfhuka lowu u wu vonaka wu koma, hlawula rivilo leri ku pfumelelaka ku angula endzeni ka leswi u swi vonaka ematshan’weni yo teka mpfhuka wa le hansi lowu endleriweke rivoni tani hi mpfhuka wo yima lowu tiyisisiweke.
Mavoni ya le ndzhaku, ya ku yima ni ku voninga ka nomboro-pulati
Mavoni ya le ndzhaku ma komba muvala wo tshwuka leswaku vatirhisi van’wana va gondzo va tiva ndzhaku ka movha. Buku yi veka lulamiso lowu faneleke wa mavoni ya le ndzhaku eka swithuthuthu/titricycles ni rivoni eka tlhelo rin’wana ni rin’wana ra ndzhaku ka swifambo swo vevuka ni swo tika. Rivoni ra ku yima ri fanele ri komba muvala wo tshwuka lowu voningaka ku hundza ra le ndzhaku naswona ri vonaka eninhlikanhini wa ntolovelo ku suka eka kwalomu ka 30 m.
Nomboro-pulati ya le ndzhaku yi fanele yi voningiwa leswaku tinhlanga ta yona ti hlayiwa ku suka eka 20 m hi munhu loyi a vonaka hi ntolovelo. Rivoni ra le ndzhaku leri tirhaka etlhelo ka pulati a ri enelanga loko ri nga voningi tinhlanga. Ku bureka ku fanele ku nyika muchayeri wa le ndzhaku xilemukiso lexi nga erivaleni, kutani u lunghisa rivoni ra ku yima leri onhakeke u nga si titshega hi xilemukiso xexo.
Mavoni ya nkungu ni swipoti leswi nga cincaka tlhelo
Tirhisa mavoni ya nkungu ntsena loko ku vonakala ku ri kubi hi mhaka ya gamboko, nkungu, mungu, ritshuri kumbe musi. A hi xo siva mavoni ya le mahlweni lama ehliweke hi ntolovelo loko maxelo ma basile. Ma time loko swiyimo leswi faneleke swi hundzile.
Sipoti lexi nga cincaka leswaku xi voninga etlhelo rin’wana ni rin’wana hi ntolovelo xi yirisiwile eka movha wa gondzo wa ntolovelo. Swiyimo swo hlawuleka swa buku swi fambisana ni xikongomelo: ntirho wa ximfumo wa xihatla kumbe wa swifambo; mintirho ya xiphurofexinali ya dokodela kumbe dokodela wa swifuwo; ni ntirho wo pfuna leswi onhakeke kumbe vukorhokeri bya nkoka eka xiendlakalo kumbe loko ku kamberiwa tintambhu ta le henhla. Ku va ni rivoni ra ntamu a swi endli xin’we xa swiyimo leswi swo hlawuleka.
Ku vonakala loku tlherisiwaka ku hambana ni rivoni
Retro-reflector yi tlherisa ku vonakala loku humaka eka mavoni ya movha wun’wana. A yi humesi ku vonakala naswona a yi sivi rivoni leri lavekaka leri tirhaka. Xithuthuthu xi lava reflector yo tshwuka ya le ndzhaku leyi vekiweke; swifambo swo vevuka swi ni tireflector timbirhi to tshwuka ta le ndzhaku, yin’we eka tlhelo rin’wana ni rin’wana. Swifambo swo tika na swona swi lava tireflector to tshwuka ta le ndzhaku eka lulamiso lowu fambisanaka lowu boxiweke.
Buku yi lava tireflector ta xitshopana ta le matlhelo eka swifambo swo tika kumbe minkatsakanyo yo leha ku hundza 7 m, swi hambanisiwe hi mpfhuka lowu nga hundziki 3.6 m. Xitirhisiwa lexi tlherisaka ku vonakala lexi pfumeleriweke xi nga hetisa swilaveko swa tireflector leswi boxiweke; thepi yo sasekisa a yi nge tekiwi ntsena leswaku ya fikelela. Hlayisa swiphemu leswi tlherisaka ku vonakala swi basile naswona swi vonaka.
Xiyimo lexi hlamuseriwaka
Eritshurini ra ninhlikanhi, swi tika ku hambanisa swifambo eka 100 m. Lum eka mavoni ya gondzo lama lavekaka, tirhisa mavoni ya nkungu ntsena loko xiyimo xa ku vonakala lexi faneleke xi ri kona, naswona u hunguta rivilo. Mavoni yo paka ntsena a ma fikeleli xilaveko xa ku chayela, naswona mavoni yo voninga ngopfu a ma endli ritshuri ri vonakala hi le ndzhaku.
Swihlovo swa vuxokoxoko
- Department of Transport - SA Learner Driver Manual: Rules of the Road (practicek53.co.za) · 1.01 (body), June 2012 · tluka 20, 21, 22, 33
- Department of Transport - SA Learner Driver Manual: Road Traffic Signs (practicek53.co.za) · 1.00, June 2012 · tluka 11