Zwigwada zwa rathi, mishumo ya rathi yo fhambanaho
Vhalani tshiga tsha badani nga maga mararu: ḓivhani tshigwada tshatsho, vhalani tshiga kana mulaedza watsho wo khetheaho, ni kone u wana bada, laini kana tshikhala tshine tsha shuma khatsho. Muvhala une na u ḓivha u woṱhe a wo ngo eḓana u dzhia tsheo ya zwine na nga ita.
Zwiga zwa u langa zwi vhea ndaela kana mikano. Zwiga zwa tsivhudzo zwi sumbedza khombo i re phanḓa uri ni kone u ḓilugisa hu tshee na tshifhinga. Zwiga zwa u sumbedza nḓila zwi ni thusa u khetha nḓila na fhethu hune na khou ya. Zwiga zwa mafhungo zwi engedza zwidodombedzwa zwi thusaho. Zwiga zwo oliwaho badani zwi vhea ndaela na ndayo kha nṱha ha bada. Zwiga zwa vhuendi zwi langa u tshimbila nga mavhone kana zwiga zwo tendelwaho.
- Tshitendeledzi tsha mukano wa luvhilo ndi mukano wa nṱhesa; tsivhudzo ya khoneni i re na phuleithi ya luvhilo lwo eletshedzwaho ndi nyeletshedzo nga khone. A hu na zwine zwa ita uri luvhilo lwonolwo lu tsireledzee kha nyimele dzoṱhe.
- Musevhe wa u sumbedza nḓila u ni vhudza hune fhethu hune na ya ha vha hone; musevhe wa sia wa khombekhombe u ni vhudza u tshimbila ho tendelwaho.
- Shumisani tshiga na phuleithi iṅwe na iṅwe ya u engedza zwoṱhe. Tshiga tsha goloi tshi nga sumbedza nḓila ya khombekhombe, lushaka lwo iledzwaho, laini yo vhetshelwaho kana fhethu hune na ya zwi tshi ya nga tshiga tshine tsha tshi tangela.
Ḓivhani tshivhumbeo tsho ḓoweleaho, ni kone u sedza zwo fhambanaho
Tshivhumbeo tsho ḓoweleaho ndi zwiga zwa u langa zwa tshitendeledzi, zwiga zwa tsivhudzo zwa ṱhofunderaru yo imelaho nṱha na phanele dza u sumbedza nḓila kana mafhungo dza ṱhofunṋa ndapfu. Zwo fhambanaho zwa ndeme vhukuma ndi STOP ya masia a malo, YIELD ya ṱhofunderaru yo rembuluswaho na tshiga tsha daimani tsha u rangisa vha tshimbilaho nga milenzhe. Ḓivhani mivhumbeo yazwo naho maipfi a tshi konḓa u vhalea.
Mukano mutswuku kanzhi u tshimbidzana na u iledza nahone tshitendeledzi tsha lutombo kanzhi tshi ṋea ndaela ya zwine zwa fanela u itwa. Tshiga tsha u vhetshela tsha ṱhofunṋa ndapfu tsha lutombo a tshi ambi zwi fanaho na tshitendeledzi tsha lutombo. Zwiga zwa tshifhinganyana kanzhi zwi shumisa vhuimo ha muvhala wa ṱaḓa hune zwa tshoṱhe zwa shumisa mutshena; tshiga tsha ngomu tshi kha ḓi vha tshone tshi no ta ndaela.
- STOP i ṱoḓa u ima tshoṱhe; YIELD i ṱoḓa uri ni ṋee nḓila na u ima musi zwi tshi ṱoḓea. Mivhumbeo yazwo yo fhambanaho i ni thusa u zwi fhambanisa hu tshee na tshifhinga.
- Vhambedzani nzudzanyo dza tshoṱhe na dza tshifhinganyana kha garaṱa dza tsumbo. Tshirangi T buguni tshi sumbedza nzudzanyo ya tshifhinganyana; vha reilaho vha tevhela tshiga tsho sumbedzwaho, hu si khoudu yo gandiswaho kha thebulu ya u guda.
Shandulani u ḓivha tshiga uri zwi vhe u sendela ho tsireledzeaho
Sedzani kule phanḓa nga hune ha eḓana u vhona tshiga ni sa athu u swika hune tsheo ya ṱoḓea. Sedzani zwivhoni ni sa athu u fhungudza luvhilo, khethani luvhilo na vhuimo zwo teaho, nahone ni iledze u shandula laini nga u ṱavhanya nga tshifhinga tsha u fhedzisela. Tshiga tsha tsivhudzo tshi ni lugisela khombo; a tshi ni ṋei pfanelo ya u ranga u fhira khayo.
Zwiga zwi nga vhewa nṱha ha laini yo khetheaho kana zwa dovhololwa tsini na bada. Tevhelani ndaela i shumaho kha sia ḽine na ḓa ngaḽo kana laini yaṋu. Arali muphulisa wa badani o tendelwaho a tshi ni livhisa, tevhelani ndayo yeneyo naho luvhone lwo vha lu tshi ḓo ni imisa kana u ni tendela u tshimbila.
- Kha muduba wa dzigoloi fhethu hune ha khou shumiwa badani, thomani ni ḓivhe ndaela ya tshifhinganyana na fhethu ha u ima ho tsireledzeaho. Bodo ya sia ine ya vhonala i dala nga murahu ha mishumo a i ni tendeli u fhira STOP.
- Musi no no fhira fhethu ha u bva he na vha ni tshi hu ṱoḓa, bvelani phanḓa ni ye kha nḓila ya mulayo ya u vhuya. Ni songo humisela goloi murahu, u pfuka tshiṱangadzime tsho penndiwaho kana u tshea mutalo u sa ṱhukhukaniho uri ni hu swike.
Zwiko zwa mafhungo
- Department of Transport - SA Learner Driver Manual: Road Traffic Signs (practicek53.co.za) · 1.00, June 2012 · siaṱari 3, 4, 58